Mae miloedd o bobl ledled Cymru a thu hwnt yn cefnogi rhywun maen nhw'n gofalu amdano bob dydd.
Maen nhw'n helpu rhiant i ymdopi gartref. Maen nhw'n cadw golwg ar gymydog. Maen nhw'n jyglo gwaith, bywyd teuluol, a gofalu bod rhywun arall yn ddiogel ac yn iach.
Ni fyddai llawer ohonyn nhw'n disgrifio eu hunain fel gofalwr, ond maen nhw.
Cydnabod y gofalwyr cudd
Gofalwr di-dâl yw unrhyw un sy'n cefnogi aelod o'r teulu, partner, ffrind neu gymydog na allai ymdopi heb ei help.
Gallai'r gefnogaeth honno gynnwys:
Helpu gyda thasgau o ddydd i ddydd
Cynnig cefnogaeth emosiynol
Rheoli apwyntiadau neu feddyginiaethau
Gwirio yn rheolaidd i sicrhau bod y person yn ddiogel
I lawer o bobl, mae'n teimlo fel "edrych ar ôl rhywun rwy'n ei garu." Ond dros amser, gall y rôl honno fynd yn drymach, ac felly hefyd y pwysau sydd ynghlwm wrthi.
Dyna pam y mae cydnabod gofalwyr mor bwysig. Oherwydd pan fydd pobl yn gweld eu hunain fel gofalwyr, maen nhw'n fwy tebygol o gael mynediad at gymorth, gwybodaeth ac arweiniad.
Stori gyfarwydd
Rydyn ni'n aml yn clywed gan bobl nad ydyn nhw'n ystyried eu hunain fel gofalwyr, nes eu bod yn siarad am y peth
Dyma enghraifft, cysylltodd un o drigolion Sir Gaerfyrddin â'n tîm Gwybodaeth, Cyngor a Chymorth (IAA) yn ddiweddar gan ei bod yn poeni am ei mam, sy'n byw ar ei phen ei hun.
Roedd hi wedi bod yn gwirio yn rheolaidd, yn helpu gyda'r siopa, ac yn poeni am beth allai ddigwydd pe bai rhywbeth yn mynd o'i le, yn enwedig pan oedd hi yn y gwaith neu'n edrych ar ôl ei theulu ei hun.
Ar y dechrau, nid oedd hi'n disgrifio ei hun fel gofalwr. Roedd hi'n gwneud yr hyn y mae llawer o bobl yn ei wneud, yn cefnogi rhywun maen nhw'n poeni amdano. Ond trwy'r sgwrs honno, roedden ni'n gallu:
Helpu hi i adnabod y rôl yr oedd eisoes yn ei chwarae
Darparu gwybodaeth a sicrwydd
Trefnu Asesiad Anghenion Gofalwyr
Cyfeirio hi at ffynonellau cymorth lleol
Fe wnaethon ni hefyd fwrw golwg ar ffyrdd o helpu ei mam i deimlo'n fwy diogel ac yn fwy hyderus gartref. Fe wnaethon ni ddarparu larwm personol (neu linell gymorth), a oedd yn golygu y gallai wasgu botwm ar unrhyw adeg o'r dydd neu'r nos i siarad â'n tîm cyfeillgar yn ein canolfan fonitro. Pe bai angen, gallai ein gwasanaeth ymateb fynychu'n bersonol i ddarparu cefnogaeth.
I'r ferch, nid oedd yn ymwneud â'r dechnoleg yn unig, roedd yn ymwneud â thawelwch meddwl. Roedd gwybod bod rhywun yno bob amser yn caniatáu iddi barhau i weithio a chefnogi ei theulu ei hun, heb orfod teimlo yr un pryder a'r euogrwydd.
Creu cymunedau sy'n ystyriol o ofalwyr
Mae straeon fel hyn yn fwy cyffredin nag y mae llawer o bobl yn sylweddoli.
Mae creu cymuned sy'n ystyriol o ofalwyr yn dechrau drwy:
Helpu pobl i adnabod pryd maen nhw'n ofalwyr
Sicrhau bod cymorth yn hawdd i'w gyrchu
Creu dealltwriaeth mewn gweithleoedd a chymunedau
Os ydych chi'n cefnogi rhywun, hyd yn oed drwy wneud rhywbeth bach, dydych chi ddim ar eich pen eich hun.
Os ydych chi'n meddwl y gallech chi, neu rywun rydych chi'n ei adnabod, fod yn ofalwr, mae cymorth ar gael. Weithiau, mae'n dechrau gyda dim ond cydnabod y rôl rydych chi eisoes yn ei chwarae. Does dim rhaid i chi alw eich hun yn ofalwr i fod yn un.
Gwybodaeth a chefnogaeth
-
Cymorth i ofalwyr Cyngor Sir Caerfyrddin / Asesiad o Anghenion Gofalwyr
-
Ymddiriedolaeth Gofalwyr Croesffyrdd Gorllewin Cymru: 0300 0200 002
-
Gweithredu Gorllewin Cymru dros Iechyd Meddwl: 01267 245572
-
Y Gymdeithas Strôc: 0303 3033 100
-
Age Cymru Dyfed: 03333 447 874
-
Cymdeithas Alzheimer: 0333 150 3456
-
Gofal a Thrwsio: 01554 744300
-
Adferiad – Gwasanaeth Gwybodaeth i Ofalwyr: 0333 1211 332
-
Eiriolaeth Gorllewin Cymru: 01267 223197
-
Cysylltu Sir Gâr: 0800 917 6255
-
Llinell Gymorth Carers UK: 0808 808 7777
-
Canolfannau Cyngor ar Bopeth: Caerfyrddin - 01267 234488; Rhydaman - 01269 569267 Llanelli - 01554 759 626
Iechyd Meddwl a Llesiant:
-
CALL, Llinell Gymorth Iechyd Meddwl 24 awr ar gyfer Cymru: 0800 132 737 neu anfonwch neges destun help at 81066
-
Rhif ffôn Cymorth Iechyd Meddwl Age Cymru: 08000 223444
-
Llinell wybodaeth Mind: 0300 123 3393
-
Y Samariaid: 116 123